İran devlet televizyonuna göre görüşmeler, Umman’ın Cenevre Büyükelçiliğinde başladı. İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a yönelik saldırıları ve 12 gün süren savaşın ardından kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasıyla, Maskat’taki ilk turun ardından temaslar Avrupa’ya taşındı.
Taraflar ve arabuluculuk
Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor. ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor.
Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor. Bu kapsamda Erakçi ve Witkoff, Busaidi ile ayrı ayrı bir araya geldi.
Erakçi–Busaidi görüşmesinde İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasına ilişkin tutumu ele alındı. İran tarafı, meşru çıkarlarını güvence altına almak ve bölgesel istikrarı korumak amacıyla sonuç odaklı diplomasiye bağlı olduklarını iletti. Ummanlı Bakan ise sürecin başarılı geçmesi temennisinde bulundu.
Temel anlaşmazlık başlıkları
Müzakerelerde İran heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanlar da yer alıyor. Tahran yönetimi, ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklanırken; uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması temel anlaşmazlık konuları olmayı sürdürüyor.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını ve mevcut yüksek düzeyli stokun İran dışına çıkarılmasını istiyor. Washington ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de gündeme alınmasını talep ederken, Tahran nükleer dosya dışındaki başlıkların müzakere edilmeyeceğini yineliyor.
Bölgesel gerilim sürüyor
Diplomatik sürece rağmen ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırdığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun ise Hürmüz Boğazı’nda “güvenlik tehditlerine” karşı tatbikat başlattığı bildirildi.
