Konuşmasında hukuk devletinin temel ilkelerine değinen Erdoğan, “Hukuk devletinin en genel tanımı; bütün kurum ve organlarıyla devletin hukuk içinde kalması ve hukukla hayat bulmasıdır” ifadelerini kullandı. Bağımsız ve tarafsız yargının bu sistemin en önemli güvencelerinden biri olduğunu dile getirdi.
İdari yargının, kamu idaresinin tasarrufları karşısında vatandaşın hak arayabileceği önemli bir mekanizma olduğunu vurgulayan Erdoğan, Danıştay’ın bu sürecin en üst yargı organı olarak kritik rol oynadığını söyledi.
Danıştay’ın 1868 yılında Şura-yı Devlet adıyla kurulduğunu hatırlatan Erdoğan, kurumun Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte hukuk devleti ilkesinin yerleşmesine önemli katkılar sunduğunu ifade etti.
“İdareci milletin efendisi değil hizmetkârıdır”
Erdoğan, devlet ile vatandaş arasındaki ilişkinin adil bir denge üzerine kurulması gerektiğini belirterek idari yargının bu dengede önemli bir rol oynadığını dile getirdi.
Adalet ve eşitlik ilkelerinin güçlü olduğu bir hukuk devletinde kimsenin imtiyazlı olmadığını söyleyen Erdoğan, “İdareci vatandaşın efendisi değil, hizmetkârıdır. Asıl olan milletin rızası ve vatandaşın memnuniyetidir” dedi.
Yargı sisteminde yapılan düzenlemeler
Son yıllarda yargı alanında önemli reformların hayata geçirildiğini ifade eden Erdoğan, idari yargı sisteminin güçlendirilmesi için mahkeme sayısının artırıldığını belirtti. Erdoğan, idare mahkemelerinin sayısının 126’dan 245’e çıkarıldığını söyledi.
İstinaf sisteminin getirilmesiyle yargılamanın üç dereceli hale geldiğini hatırlatan Erdoğan, bu düzenleme sayesinde Danıştay’ın iş yükünün önemli ölçüde azaldığını kaydetti.
“Yargının vesayet yetkisi yoktur”
Konuşmasında yargı yetkisinin kullanımına da değinen Erdoğan, hukuk dışı müdahalelerin kabul edilemez olduğunu ifade etti. Bununla birlikte yargının da yasama ve yürütme üzerinde vesayet yetkisi bulunmadığını belirtti.
Yargı yetkisinin hukuka uygunluk denetimiyle sınırlı olduğunu söyleyen Erdoğan, idari takdir yetkisinin ise idareye ait olduğunu dile getirdi.
Yeni anayasa mesajı
Konuşmasının sonunda yeni anayasa tartışmalarına da değinen Erdoğan, Türkiye’nin daha özgürlükçü ve sivil bir anayasaya ihtiyaç duyduğunu belirtti:
“Danıştay’ın temelini oluşturan Şura-yı Devlet, 1868 yılında kurulduğunda, Osmanlı İmparatorluğu Tanzimat Fermanı ile başlayan dinamik bir reform döneminin tam ortasındaydı. Şura-yı Devlet’in teşekkülünden sekiz yıl sonra, maddi ve şekli anlamdaki ilk anayasamız yürürlüğe girmişti. Malumunuz anayasalar, hem devletin temel organizasyonunu hem de devletle vatandaş arasındaki ilişkileri belirleyen normatif çerçevedir. Hukuk devletinin, hukuk üstünlüğünün ve iyi yönetim ilkelerinin temel dayanağı da anayasal metinlerdir. Kanuni Esasi’yi takip eden dört anayasaya rağmen, Türk milletinin iyi bir anayasa özlemi maalesef halen dinmemiştir. Kurucu anayasalarımız dışında, son iki anayasanın maalesef darbelerin ve hukuk dışı müdahalelerin ürünü olmasının bunda payı büyüktür.
Bu demokratik ayıbı gidermek, Türk siyasetinin boynunun borcudur. Yeni, kuşatıcı, özgürlükçü ve sivil bir anayasa; demokrasimizi aşağıdan yukarıya doğru inşa etmenin imkanıyla önümüzde duruyor. Anayasayı, darbecilerin veya seçkinlerin belirleyip topluma dayattıkları bir çerçeve olmaktan çıkarıp; toplumun kendisinin belirleyip devlete deklare ettiği bir metne dönüştürmek zorundayız. Böyle bir anayasa ile inanıyorum ki hem hukuku, hem demokrasiyi, hem devleti, hem de milleti aynı anda koruyacak bir üstün hukuk mantığına kavuşmamız mümkün olacaktır. Biz bu konuyu her türlü siyasi matematik hesabının üstünde, zihnimizde ve reform gündemimizin üst sıralarında tutmaya devam edeceğiz. Bu düşüncelerle, değerli heyetinizi bir kez daha selamlıyor; Danıştayımızın 158. kuruluş yıl dönümünü ve İdari Yargı Günü’nüzü tebrik ediyorum.”
